Voordat je een leerplan kunt gaan samenstellen bepaal je eerst binnen welk(e) domeinen je met leerlingen aan de slag gaat: leren bewegen, samen bewegen of betrokken bewegen. Per domein is ook weer een onderverdeling gemaakt waaruit je een keuze kunt maken. Klik hier voor een overzicht van de kerndoelen en domeinen voor het leergebied sport en bewegen.

De accenten die je als leraar LO legt op de doelgebieden, en de mate waarin je ze een plek geeft in jouw onderwijsprogramma is sterk afhankelijk van jouw eigen vakvisie, de visie van jouw vakgroep en de visie van de school.

Stel dat op jouw school omgangsvormen tussen leerlingen een aandachtspunt zijn, en het vak LO hier mede invulling aan geeft, dan krijgt het kerndoel samen bewegen extra nadruk in het onderwijsprogramma, binnen het domein bewegen met anderen.

Nu ga je het gekozen domein concreet maken door er een leerdoel aan te verbinden. Een leerdoel geeft richting aan het leerproces en zorgt dat je lessen doelgericht en effectief zijn. Een een te concreet leerdoel is hierbij niet handig, omdat je daarmee belemmert dat iedere leerling zich op het eigen niveau binnen het doelgebied kan ontwikkelen.

Stel daarom half open leerdoelen op. Dit zijn leerdoelen die concreet genoeg zijn om duidelijk te maken wat er van de leerlingen wordt verwacht en die richting geven aan jouw didactisch handelen, terwijl ze tegelijkertijd ruimte laten om in te spelen op de verschillen tussen leerlingen. Zie hier voor meer informatie over leerdoelen.

Een voorbeeld van een open leerdoel gekoppeld aan ons voorbeeld is:
‘de leerling kan samen met andere leerlingen een bewegingsactiviteit opstarten en op gang houden door zich constructief en meewerkend op te stellen’

Door het opstellen en delen van succescriteria creëer je kwaliteitsbesef bij jouw leerlingen. Waar een leerdoel vooral nuttig is voor jou als leraar willen leerlingen graag weten waar hun prestaties in de les aan moeten voldoen.

Bovendien geven duidelijk geformuleerde succescriteria mooie ‘haakjes’ voor feedback, vanuit jou als leraar, of voor leerlingen onderling (peerfeedback). Beschrijf welk concreet gedrag de leerlingen moeten laten zien en gebruik daarbij actiewerkwoorden. Houd, net als bij de leerdoelen, enige ruimte voor marge binnen een succescriterium.

Voorbeelden van succescriteria bij ons leerdoel binnen samen bewegen (vanuit het perspectief van de leerling):
Je stelt je behulpzaam op richting jouw medeleerlingen
Je denkt actief en oplossingsgericht mee

Voordat je de leerinhoud gaat bepalen, bepaal je eerst de summatieve (eind)beoordeling. Deze vind altijd plaats aan het einde van een reeks lessen en hiermee bepaal je de leeropbrengst in relatie tot de gestelde leerdoelen.

Houd er hierbij rekening mee dat (motorische) leerprocessen (veel) tijd kosten. Kies daarom eerder voor langere leertrajecten dan voor een korte reeks lessen waarbij leerlingen nauwelijks de kans hebben gehad om zich ergens in te ontwikkelen. Bedenk hierbij ook dat beweegthema’s verspreid kunnen worden over het jaar dat het dus niet nodig is om na een eerste reeks lessen direct summatief te beoordelen.

De criteria voor de summatieve beoordeling baseer je deze altijd op de in stap 3 geformuleerde succescriteria. Daarna bepaal je de vorm en opzet van de beoordeling.

Gekoppeld aan ons leerdoel samen bewegen zou een mogelijke vorm zijn dat jij als leraar de leerlingen observeert en scoort op een rubric, maar een andere vorm zou kunnen zijn om leerlingen een korte reflectie op het samenwerkingsproces te laten schrijven.

In deze stap ontwerp en/of selecteer je de leeractiviteiten. Bedenk hierbij dat deze zijn afgestemd op het leerdoel dat je met jouw leerlingen wilt bereiken.

Nadat je de leeractiviteiten hebt bepaald ga je de werkvormen voor formatief handelen selecteren. Daarvoor kun je de uitwerkingen gebruiken op dit platform.

Didactische werkvormen voor formatief handelen zijn gekoppeld aan fase 1 en 2 van de formatieve cyclus. Het gaat daarbij dus enerzijds om werkvormen gericht op het duidelijk maken van leerdoelen en succescriteria aan leerlingen. En anderzijds gaat het om werkvormen die inzicht op leveren in het leerproces van leerlingen.

Hier vind je het overzicht van de werkvormen op deze site (opent in een nieuw venster). Bepaal per fase welke formatieve werkvorm het meest geschikt is voor het doel dat je wilt bereiken.

Je bent pas formatief aan het handelen wanneer je de inzichten vanuit de gekozen werkvormen benut om tijdens of in een volgende les op verder te bouwen, aanpassingen te maken, etc. Dit wordt zichtbaar in de formatieve cyclus.

Het leerplan ontwerp beschouw je daarom vooral als een onderlegger en uitgangspunt waar je gedurende de uitvoering aanpassingen in maakt.