Formatief handelen in actie

Werkvormen voor formatief handelen

Op deze pagina vind je een verzameling didactische werkvormen voor formatief handelen. Elke werkvorm is gekoppeld aan een specifieke stap in het model van formatief handelen en vervult daarmee een duidelijke functie binnen het onderwijsleerproces.

Deze werkvormen zijn nooit losse activiteiten of doelen op zichzelf. Ze krijgen pas waarde en betekenis wanneer je ze bewust, planmatig, doelgericht en herhaald inzet om het leren van leerlingen te stimuleren, te sturen en te ondersteunen.

Je geeft deze werkvormen een plek in groter leerplan (zoals een lessenserie), waarbij de leerdoelen, de leerinhoud en de behoeften van jouw klas of leerlingen altijd leidend zijn. Alleen in samenhang dragen werkvormen voor formatief handelen werkelijk bij aan een krachtig en betekenisvol onderwijsleerproces. Het stappenplan helpt je hierbij.

Filter op categorie

Doelen duidelijk krijgen —
Leerdoelen verkennen—
Leren door vergelijken—
Persoonlijke doelen stellen—
Succescriteria samen opstellen—
Succescriteria verhelderen—
Voorkennis activeren—
Evaluatie voorbereiden en uitvoeren —
Leren inzichtelijk maken—
Observeren & analyseren—
Peerfeedback—
Snelle checks—
Zelfbeoordeling—

3-2-1 Reflectie

Elke leerling benoemt drie successen, twee verbeterpunten en één vraag

Accenten leggen

Leerlingen voeren een oefening meerdere keren uit, telkens met focus op een ander aandachtspunt.

Active reviewing – Beweegthermometer

Leerlingen schatten zichzelf in door het aannemen van een fysieke positie

Active Reviewing – Cirkelpositie

Leerlingen staan in een cirkel en stappen in of uit naar gelang hun antwoord op de vraag

Active reviewing – Reflectiezones

Leerlingen maken hun persoonlijke ervaring inzichtelijk door te bewegen naar een zone

Active reviewing – Stoplicht

Beoordelingsbingo

Leerlingen kruisen tijdens de les bereikte doelen af op een bingokaart

Beweegpartner-check

Leerlingen geven hun partner na uitvoering één top en één tip

Doelen-hoeken

Leerlingen kiezen leerdoelen door fysiek naar de hoek te lopen met het leerdoel dat hen aanspreekt.

Door de ogen van de leraar

Bekijk de korte video en benoem wat volgens jou de leraar belangrijk vindt

Droombeeld

Leerlingen beschrijven hoe het eruit ziet als ze hun leerdoel hebben behaald

Eerst doen dan denken

Leerlingen gaan eerst aan de slag en gaan daarna pas nadenken over leerdoelen en succescriteria

Exit ticket

Voordat leerlingen de les verlaten geven ze eenvoudig inzicht in hun leerproces

Feedbackflits

Leerlingen maken hun uitdagingen zichtbaar op een muur of bord

Feedbackmuur

Leerlingen maken hun uitdagingen zichtbaar op een muur of bord

Focus-feedback

Leerlingen observeren elkaar gericht op een aangereikt focuspunt

Fout – Goed eigen voorbeeld

Vanuit een fout en goed voorbeeld door de leraar ontdekken leerlingen de succescriteria

Goed-fout theater

Leerlingen ontdekken samen de succescriteria door goede en foute voorbeelden te spelen

Heat Map Doelspelen

Leerlingen maken looppatronen en balacties van een medeleerling zichtbaar

Hitting Map Spel

Leerlingen maken tijdens een inblijf- en uitmaakspel de richting en plaatsing van de slagen zichtbaar

Kennis estafette

Leerlingen testen op een actieve manier hun (voor)kennis

Leerdoel met emoji’s

Leerlingen geven met emoji-kaartjes of handgebaren aan in hoeverre ze begrijpen wat er verwacht wordt

Leerdoel-quizje

De leraar stelt korte meerkeuzevragen over het leerdoel; leerlingen antwoorden fysiek

Mini-interviews

De leraar stelt korte reflectievragen tijdens de les, zoals: “Wat probeer je nu anders te doen dan eerst?”

Niveaus-hoeken

Leerlingen kiezen uit verschillende niveaus door naar een hoek te lopen

Peerfeedback met ondersteuning

Leerlingen voorzien elkaar van feedback, ondersteund door een kijkkader

Persoonlijk leerdoel opstellen

De leerling stelt zelf een uitdagend leerdoel met bijbehorende succescriteria

Rangorde maken

Leerlingen zetten voorbeelden op volgorde van goed naar minder goed

Rubric Remix

Leerlingen vullen ontbrekende delen van de rubric aan met eigen succescriteria.

Samen succescriteria opstellen

Leerlingen denken samen na over geschikte succescriteria bij een leerdoel

Startvragen

Voorkennis activeren bij leerlingen door het stellen van startvragen

Stoplichtfeedback

Leerlingen geven met gekleurde kaartjes, lintjes of pionnen aan hoe het gaat

Succes in drie woorden

Leerlingen benoemen drie woorden die beschrijven wat ‘een goed uitvoering’ is

Video Delay

Leerlingen observeren de eigen bewegingsuitvoering direct op video

Voorbeelden beoordelen

Leerlingen beoordelen voorbeelden aan de hand van aangereikte succescriteria

Vooruitgang zichtbaar maken

Leerlingen maken een video bij aanvang en gedurende het leerproces

Waar sta ik, waar ga ik

Leerlingen bepalen zelf hun begin- en eindniveau

Wat zie jij?

Leerlingen observeren en benoemen wat zij denken dat het doel van de activiteit is

Zelf een rubric maken

Leerlingen maken vanuit een eigen of gekozen leerdoel een eigen rubric

Project IOL

Impuls Open Leermaterialen

Dit platform is ontwikkeld door Fontys Hogescholen, Instituut voor Sport en Bewegen, met steun van Impuls Open Leermateriaal als onderdeel van het Nationaal Groeifonds.